Ustawą z dnia 4 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych na zapewnienie płynności finansowej przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 (tzw. tarcza antykryzysowa 4.0), znowelizowano treść art. 37a kodeksu karnego. Zmiana ta została negatywnie oceniona przez środowisko medyczne jako powodująca zwiększenie represyjności przepisów mogących znajdować zastosowanie wobec osób wykonujących zawody medyczne. Ma to istotne znaczenie szczególnie w sprawach o czyny, których przedmiotem jest nieumyślne spowodowanie śmierci (art. 155 kodeksu karnego) oraz narażenie na niebezpieczeństwo utraty życia czy też ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (art. 160 § 1 i § 2 kodeksu karnego).

Co to oznacza w praktyce?

Wprowadzona zmiana zaostrzyła przesłanki (warunki), jakie uprawniały sąd do orzeczenia kary nieizolacyjnej (tzn. ograniczenia wolności lub kary grzywny) zamiast kary pozbawienia wolności.

Najlepiej będzie to widoczne na przykładzie stworzonym na potrzeby niniejszego wyjaśnienia.

Przed sądem toczy się postępowanie karne, w którym pielęgniarka/położna została oskarżona o nieumyślne spowodowanie śmierci pacjenta. Ponieważ wina została oskarżonej udowodniona, sąd wydaje wyrok skazujący i wymierza karę. Zgodnie z art. 155 kodeksu karnego za ten czyn zabroniony może być wymierzona kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.  

Dotychczas - w opisanym wypadku - sąd mógł wymierzyć albo karę pozbawienia wolności mieszczącą się w przedziale od 3 miesięcy do 5 lat (np. rok pozbawienia wolności), ale też mógł – zamiast tej kary – wymierzyć karę ograniczenia wolności lub karę grzywny. Treść art. 37a kodeksu karnego dopuszczała taką możliwość, gdy czyn zabroniony (w przykładzie nieumyślne spowodowanie śmierci pacjenta), był zagrożony karą nieprzekraczającą 8 lat. 

Obecnie – w opisanym wypadku – sąd nadal może wymierzyć karę pozbawienia wolności mieszczącą się w przedziale od 3 miesięcy do 5 lat, natomiast karę ograniczenia wolności lub kary grzywny już tylko w określonych w znowelizowanym przepisie warunkach, tj. :

1)      czyn zabroniony jest zagrożony karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 8 lat – w przykładzie warunek ten jest spełniony, gdyż czyn zabroniony tzn. nieumyślne spowodowanie śmierci jest zagrożone karą pozbawienia wolności do 5 lat,  oraz

2)      wymierzona przez sąd kara pozbawienia wolności nie jest surowsza od roku – w przykładzie warunek ten będzie spełniony, gdy sąd wymierzy pielęgniarce karę pozbawienia wolności w wymiarze do roku, w sytuacji wymierzenia kary pozbawienia wolności wyższej (np. 1 roku i 1 miesiąca) już nie, oraz

3)      wymierzona przez sąd kara ograniczenia wolności nie może być niższa od 3 miesięcy, zaś kara grzywny nie niższa od 100 stawek dziennych, oraz

4)      równocześnie z karą ograniczenia wolności lub karą grzywny sąd musi orzec dodatkowo o zastosowaniu środka karnego (np. zakazu wykonywania zawodu), środka kompensacyjnego (np. zapłaty zadośćuczynienia) lub przepadku (korzyści lub mienia).

Poniżej zamieszczamy link do strony internetowej, na której znajdziecie Państwo pełną treść Stanowiska 38 - Sprzeciw Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych z dnia 24 czerwca 2020 r. w sprawie nowelizacji art. 37a Kodeksu karnego ustawą z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19, czyli Tarcza antykryzysowa 4.0 (Dz. U. z 2020 r., poz. 1086)

https://nipip.pl/stanowisko-38-sprzeciw-naczelnej-rady-pielegniarek-i-poloznych-z-dnia-24-czerwca-2020-r-w-sprawie-nowelizacji-art-37a-kodeksu-karnego-ustawa-z-dnia-19-czerwca-2020-r-o-doplatach-do-oprocentowania-k/